کتاب تحول هویت های قومی در خوزستان

خوزستان یکی از مهم‌ترین استان‌های کشور است و جایگاه خاص تاریخی، اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی آن بر کسی پوشیده نیست. این استان در کنار تاریخ و تمدن دیرینه و موقعیت ویژهٔ اقتصادی، محل ظهور و شکل‌گیری بخش از مهم‌ترین وقایع تاریخ معاصر ایران نظیر اکتشاف نفت، ملی‌شدن صنعت نفت و جنگ ایران و عراق بوده و همین عامل موجب درهم‌تنیدگی بیش‌ازپیش فرهنگ و تاریخ ایران با استان خوزستان شده است. ضمناً این استان در طول تاریخ محل زندگی اقوام و فرهنگ‌های گوناگون بوده است و شاید نتوان این میزان از تنوع فرهنگی را در سایر مناطق کشور مشاهده نمود.

دو قوم اصلی ساکن در خوزستان بختیاری‌ها و عرب‌ها هستند و بخش زیادی از جمعیت استان را تشکیل می‌دهند. از نظر مفهومی اقوام کسانی هستند که خود را به یک تبار یا جد مشترک نسبت می‌دهند و از همین رو احساس تعلق عمیقی بین اعضای یک قوم وجود دارد. فرهنگ و هویت اقوام امری ثابت و ایستا نیست و در برهه‌های مختلف در اشکال و صورت‌های گوناگونی ظاهر می‌شود که مرتبط با رویه‌های سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی جامعه است. در حقیقت هویت‌های قومی بسته به زمینه‌ها و بسترهای اجتماعی وضعیت‌های متفاوتی را تجربه می‌کنند. در گذشته ساخت اجتماعی اقوام به این‌گونه بود که اغلب یا کوچ‌نشین بودند و یا در روستاهای با جمعیت کم زندگی می‌کردند. اقتصاد آن‌ها مبتنی بر دامپروری و کشاورزی، و روابط اجتماعی عمدتاً درون‌گروهی بود و زندگی جمعی آن‌ها تحت واحدهای سیاسی همچون قبیله و طایفه مدیریت می‌شد.