کتاب ما و جهان های موازی

ما و جهان‌های موازی شامل پنج مقاله است که به پیشنهاد فرضیهٔ جهان‌های دیگر در فیزیک نظری و کیهان‌شناسی معاصر می‌پردازد. در مدل استاندارد کیهان‌شناسی، زمانی که تبار جهان را به‌صورت تاریخی بررسی یا آن را پس‌بینی کنیم به مسیر تکاملی ۱۳.۷ میلیارد ساله می‌رسیم. ابتدای این فیلم وارونه، مه‌بانگ اتفاق افتاده و براساس قاعده باید بگوییم محور زمان صفر می‌شود؛ گرچه اطلاعات فیزیکی ما پیش از صفرشدن محور زمان صفر می‌شود! بر اساس مدل کنونی کیهان‌شناسی، جهان ما از هیچ و در اثر اتفاقی که نمی‌دانیم چه‌گونه یا چرا رخ داده، آغاز شده و شروع حیرت و گیجی همگان دقیقا از همین جا است. مگر امکان دارد از هیچ، چیزی آغاز شود یا افت‌وخیز کوانتمی اتفاق بیفتد؟ اصلا معنا دارد؟ آیا چشم‌داشت تبیین فیزیکی هنوز هم صحیح است؟ آیا فیزیک هم همراه جهان به مرز خود رسیده و دیگر کارآیی ندارد؟

تلاش‌های فیزیک‌دانان را برای عبور از این حیرت می‌توان به دو دستهٔ کلی تقسیم کرد. یکی از آن‌ها به طرح افرادی مانند هاوکینگ و کراوس برای نشان دادن افت‌وخیز کوانتمی در تراز انرژی صفر بازمی‌گردد؛ در این وضعیت، آن‌ها می‌کوشند نشان دهند پیدایش از هیچ، مفهومی قابل تبیین در نظریهٔ کوانتمی است و نیازی به توضیح بیرون از فیزیک ندارد. در عمل این تلاش یا منجر به تناقض‌گویی فلسفی شده یا مفهوم هیچ در آن تناقض‌گویی با هیچ واقعی برابر نبوده و پرسش‌های جدیدی تولید می‌کند که از پس آن بر نمی‌آید. علاوه بر آن، قدرت تبیین فیزیک حتی در مورد هیچ نیز پیش فرض آن است.

جهان‌های موازی دومین راهی است که برخی برای تبیین نقطهٔ گیج‌کنندهٔ آغاز جهان پیموده‌اند. البته جهان‌های موازی تنها یک بیان ندارد و به شکل‌های گوناگونی بیان شده است. اما با اندکی مسامحه، اشتراک همهٔ آن‌ها در این است که جهان ما با وجود محور زمان و نقطهٔ صفر آغاز، تنها جهان نیست و در تپش‌های کوانتیک جهان‌های دیگری نیز متصورند. در اصل، این رویکرد به جای طبیعی نشان‌دادن پیدایش از هیچ، می‌کوشد نشان دهد اتفاقا از هیچ نیست و این آغاز صرفا آغاز جهان ما است و نوسان و پیدایش و نابودی امری همیشگی است که آغاز معینی ندارد. مشکل اصلی نظریه‌های جهان‌های موازی این است که از قانون‌های متعارف و شناخته‌شدهٔ فیزیک پا بیرون می‌نهند؛ زیرا در جهان‌های دیگر یا بیرون از جهانی که ما می‌شناسیم، قانون‌ها لزوما مطابق شناخت ما نیستند. در این‌صورت، ما ابزار تبیین خود را از دست می‌دهیم و علاوه بر آن ابزار مشاهداتی دیگری برای تایید این ادعا وجود ندارد و با وجود تمام تلاش‌ها برای تبیین فیزیکی، به معنای واقعی کلمه وارد متافیزیک شده‌ایم.