کتاب الکترونیکی پرفکت ورد

پرفکت وِرد (PreFACT Word)

پنج قاره خویشاوند با هم؛ انگلیسی، زبانی آریایی، میراثی ایرانی

معرفی و بررسی کتاب | زبان‌شناسی، ریشه‌شناسی و تاریخ واژگان

معرفی کتاب

کتاب پرفکت وِرد (PreFACT Word) نوشته دکتر سیدرضا نقبائی لنگرودی، اثری پژوهشی در زمینه زبان، گفتار، نوشتار، نشانه‌شناسی و ریشه‌شناسی واژگان است. این کتاب با طرح پرسش‌هایی درباره خاستگاه زبان و چگونگی شکل‌گیری واژه‌ها، خواننده را به بررسی ارتباط میان زبان‌های مختلف و مسیر تحول واژگان در طول تاریخ دعوت می‌کند.

نویسنده در این اثر تلاش می‌کند با بررسی واژه‌ها در زبان‌های گوناگون، به ارتباطات احتمالی میان آن‌ها پی ببرد و نقش زبان‌ها و گویش‌های ایرانی را در شکل‌گیری و تحول واژگان مورد توجه قرار دهد.

عنوان فرعی کتاب، پنج قاره خویشاوند با هم، بیانگر نگاه نویسنده به پیوندهای زبانی میان سرزمین‌ها و فرهنگ‌های مختلف است. او به‌ویژه بر این دیدگاه تمرکز دارد که زبان انگلیسی، علاوه بر پیشینه شناخته‌شده ژرمنی و هندواروپایی خود، میراثی از زبان‌ها و واژگان ایرانی را نیز در خود حفظ کرده است.

این کتاب از بحث درباره توانایی گفتار انسان آغاز می‌شود و پس از بررسی زبان و نوشتار، به نشانه‌ها، نمادها و سرگذشت واژه‌ها می‌رسد. در مسیر این بررسی، نمونه‌هایی از زبان‌های ایرانی، اوستایی، سانسکریت، فارسی کهن، فارسی میانه، یونانی، لاتین و ژرمنی مطرح می‌شوند.

پرفکت وِرد اثری برای علاقه‌مندان به شناخت ساختار زبان، تاریخ واژگان و بررسی ارتباطات میان زبان‌هاست که در کنار ارائه اطلاعات و نمونه‌های متعدد، دیدگاه‌های خاص نویسنده درباره خاستگاه واژگان را نیز مطرح می‌کند.

درباره کتاب

یکی از موضوعات اصلی کتاب پرفکت وِرد، تفاوت میان زبان، گفتار و نوشتار است. نویسنده معتقد است برای شناخت واژه نمی‌توان صرفاً به شکل نوشتاری یا تلفظ آن توجه کرد، بلکه باید نشانه‌ها، نمادها و شیوه‌های انتقال معنا را نیز بررسی کرد.

در بخش نخست، موضوع گفتار و توانایی انسان در تولید صدا مورد بررسی قرار می‌گیرد. نقش زبان، لب‌ها، حنجره و دستگاه تنفسی در شکل‌گیری گفتار از جمله موضوعاتی هستند که نویسنده به آن‌ها می‌پردازد. همچنین تفاوت میان خاستگاه گفتار و خاستگاه زبان و مسئله تکامل توانایی‌های ارتباطی انسان مطرح می‌شود.

در ادامه، مفهوم استقلال واسطه‌نمایی بررسی می‌شود. این بخش به این پرسش می‌پردازد که آیا انتقال معنا و شکل‌گیری زبان الزاماً به صدا وابسته است یا انسان می‌تواند از ابزارهای دیگری مانند اشاره و علائم دیداری نیز برای برقراری ارتباط استفاده کند.

بخش نوشتار به بررسی شکل‌گیری نظام‌های نوشتاری و تحول آن‌ها در تمدن‌های مختلف اختصاص دارد. نویسنده به سامانه‌های نوشتاری میخی، هیروگلیف، سامی، آناتولی، چینی، اژه‌ای، میان‌آمریکایی، یونانی و ایتالیایی اشاره می‌کند و درباره نیانوشتار و ارتباط آن با شکل‌گیری نظام‌های نوشتاری بحث می‌کند.

یکی دیگر از بخش‌های مهم کتاب به نشانه‌ها و نمادها اختصاص دارد. نشانه خورشید، ماه، عطارد، ونوس، مارس، ژوپیتر و ساتورن، نماد آنخ، عقاب، سواستیکا، ستاره داوود، منوره و دارماچاکرا از جمله موضوعاتی هستند که در این قسمت مورد بررسی قرار می‌گیرند.

در بخش پایانی، نویسنده به مفهوم واژه، انواع واژه، تکامل واژگان و روش تحقیق در ریشه‌شناسی می‌پردازد. او برای توضیح دیدگاه خود، نمونه‌هایی از واژگان زبان‌های مختلف را کنار یکدیگر قرار می‌دهد و تلاش می‌کند مسیرهای احتمالی تحول آن‌ها را بررسی کند.

در نهایت، کتاب با ارائه یک نمونه داستان‌پردازی درباره واژه انگلیسی Cut، شیوه موردنظر نویسنده برای تبدیل مباحث ریشه‌شناختی به روایت‌های قابل‌فهم را نشان می‌دهد.

نکته مهم درباره این اثر آن است که برخی از نتیجه‌گیری‌های ریشه‌شناختی و تاریخی نویسنده، به‌ویژه درباره منشأ ایرانی واژگان انگلیسی و خاستگاه برخی سامانه‌های نوشتاری، دیدگاه‌های اختصاصی او هستند و نباید بدون بررسی تطبیقی و شواهد مستقل، اجماع علمی زبان‌شناسان تلقی شوند.

خلاصه کتاب

پرفکت وِرد تلاشی برای بررسی سرگذشت زبان و واژه‌ها از منظر ارتباط میان گفتار، نوشتار، نشانه و نماد است. سیدرضا نقبائی لنگرودی در این کتاب ابتدا به چگونگی شکل‌گیری گفتار در انسان و تفاوت توانایی‌های ارتباطی انسان با دیگر جانوران می‌پردازد.

او سپس خاستگاه زبان را از خاستگاه گفتار جدا می‌کند و نظریه‌های مختلف درباره پیدایش زبان را معرفی می‌کند. در این مسیر، موضوعاتی مانند تکامل دستگاه گفتاری، نقش اندام‌های تولید صدا و امکان انتقال معنا از راه‌های غیرصوتی بررسی می‌شوند.

در ادامه، کتاب به تاریخ نوشتار و شکل‌گیری نظام‌های مختلف ثبت اطلاعات در تمدن‌های باستانی می‌پردازد. نویسنده با بررسی خطوط میخی، هیروگلیف و دیگر نظام‌های نوشتاری، تلاش می‌کند تصویری از تحول شیوه‌های ارتباطی بشر ارائه دهد.

بخش دیگری از اثر به نشانه‌ها و نمادها اختصاص دارد. در این قسمت، معانی و کاربردهای نمادهای مختلف در فرهنگ‌ها و تمدن‌های گوناگون بررسی می‌شوند.

در بخش واژگان، نویسنده به ریشه‌شناسی و بررسی تحول کلمات در زبان‌های مختلف می‌پردازد. او نمونه‌هایی از واژه‌های فارسی، اوستایی، سانسکریت، یونانی، لاتین و ژرمنی را مطرح می‌کند و دیدگاه خود را درباره ارتباط میان آن‌ها توضیح می‌دهد.

محور اصلی کتاب، بررسی خویشاوندی واژگان و طرح این دیدگاه است که زبان انگلیسی و بسیاری از واژه‌های آن دارای پیوندهایی با میراث زبانی ایرانی هستند. نویسنده برای توضیح این دیدگاه، از مقایسه واژگان، بررسی صورت‌های تاریخی و نمونه‌های گویشی استفاده می‌کند.

در پایان، نمونه‌ای از روایت داستانی درباره تحول یک واژه ارائه می‌شود تا نشان دهد چگونه می‌توان تاریخ واژگان را در قالب داستان نیز بازگو کرد.

دلایل مطالعه یا شنیدن کتاب

پرفکت وِرد برای کسانی که می‌خواهند فراتر از معنای روزمره کلمات به تاریخ و ساختار آن‌ها توجه کنند، موضوعات متنوعی برای مطالعه فراهم می‌کند.

آشنایی با تفاوت زبان، گفتار و نوشتار از موضوعات مهم این کتاب است و به خواننده کمک می‌کند ابعاد مختلف ارتباط انسانی را از یکدیگر تفکیک کند.

بررسی نظام‌های نوشتاری تمدن‌های باستانی، زمینه‌ای برای آشنایی با تاریخ ثبت و انتقال اطلاعات در جوامع انسانی فراهم می‌کند.

پرداختن به نشانه‌ها و نمادهای فرهنگی نیز امکان شناخت بهتر ارتباط میان تصویر، مفهوم و شیوه‌های انتقال معنا را فراهم می‌سازد.

یکی دیگر از دلایل مطالعه این کتاب، مواجهه با نمونه‌های متعدد واژگانی از زبان‌ها و گویش‌های مختلف است. این مقایسه‌ها می‌توانند خواننده را به پرسش درباره شباهت‌های زبانی، تحول واژگان و روش‌های بررسی ریشه کلمات علاقه‌مند کنند.

همچنین آشنایی با دیدگاه نویسنده درباره ارتباط زبان انگلیسی و زبان‌های ایرانی، فرصتی برای شناخت یک رویکرد خاص در مطالعات ریشه‌شناختی و ارزیابی انتقادی استدلال‌های آن فراهم می‌کند.

بخشی از کتاب

هر واژه، در هر زبان طبیعی، برآمده از حداقل یکی از مقوله‌های گفتار، نوشتار، نشان یا نماد است؛ یعنی تا زمانی که گفتار، نوشتار، نشان یا نماد خاصی وجود نداشته باشد، واژه‌ای ساطع نمی‌شود.

فرای آن، اینکه کدامیک از مقوله‌های گفتار، نوشتار، نشان یا نماد بر دیگری، از منظر قدمت و زمان، اولویت دارد، مباحث بسیار گسترده‌ای وجود دارد که باید نسبت به آن‌ها شناخت و آگاهی لازم صورت گیرد.

از این رو، برای شناخت واژه، ابتدا باید مفاهیمی همچون گفتار، نوشتار، نشان یا نماد مورد شناخت قرار گیرند، سپس مبحث واژه مورد بحث و بررسی قرار گیرد.